Johnnyler ve Mehmetler: Harvey Broadbent’in kişisel yorumu

Harvey Broadbent Çanakkale ile ilgili dört kitaba imzasını attı. Macquarie Universitesi’nde yardımcı doçent ve doçent olarak görev aldı ve aynı zamanda, Avustralya Savaş Müzesi ve Avustralya Araştırma Konseyi’nin işbirliği ile hazırlanan Çanakkale Yüzüncü Yıl Projesine başkanlık etti.

Çanakkale Savaşı, içinde olduğumuz bu yüzüncü yılında, Avustralya‘da ve tabi ki Türkiye’de, Çanakkale’nin asıl yerinde çok sayıda etkinliklerle anıldı. Türkiye de bu yüzüncü yılı, anlamlı törenlerle ve yayınlarla vurguladı. Törenlerin medyaya aksi, Çanakkale’nin milletçe yaşanmış deneyimi hakkında diziler, filmler, bu konudaki çok sayıda kitaba eklenen daha da çok kitap ve bunlarla birlikte gelen son yılların sürekli tekrar edilen sorusu: Çanakkale hakkında çsöyleyebileceğimiz yeni ne var? Yüzüncü yılında olsak bile.

Russell Crowe’un filmi Son Umut ve Channel 9’da yayınlanan Gallipoli dizisi, her ne kadar tarihsel gerçekler konusunda titizlik göstermeseler de, hikayenin dokunaklılığına değişik bakış açılarını işlemeye ve bunun yanında gerçekçi ve rahatsız edici ayrıntılara da yer vermeye gayret ettiler.

Crowe, filminden bahsederken önemli bir noktaya değindi. Çanakkale’yi karşı tarafın görüşüne yer vermeden anlayamayıza dikkat çekti. Haklıydı. Çanakkale ile ilgili kitaplarımı yazarken benim görüşüm de buydu. Bunun da ötesinde, Son Umut’un ana konusu, savaşın akışını tam olarak anlatmak değil; hem Avustralya’da hem Türkiye’de, yitenlerin yakınlarında savaşın bıraktığı izler ve sonuçları. Film ve bir derece benim kitaplarım da, genel olarak paylaşılan bu büyük kaybı işliyor.

Johnnyler ve Mehmetler projesi de Çanakkale’deki tarihsel olayları ve Türk-Avustralya ortak mirasını algılamamızdaki bu açıklığı gidermemize katkıda bulunuyor. Olayları ve her iki tarafın amaçlarını anlamak, savaşı ve sonuçlarını daha güvenilir ve daha kapsamlı anlamayı sağlar. Jonnyler ve Mehmetler bununla yetinmiyor. Bu mirası halkın nezdinde inceleyerek, hem etkili hem de duyarlı bir biçimde toplu empati geliştirilmesine doğru adım atıyor ve de Avustralyalıların ve Türklerin uzlaşmasının ve eski düşmanların nasıl dost olduğunu göstermesinin arkasındaki barış mesajını güçlendiriyor.

Harvey Broadbent

Kaynaklar :
Çanakkale Yüzüncü Yıl Projesi :
http://www.mq.edu.au/about_us/faculties_and_departments/faculty_of_arts/mhpir/research/research_by_staff/gallipoli_centenary_research_project/
Harvey Broadbent’in kitaplarından bazıları:
Gallipoli, the Turkish Defence (Miegunyah Press/MUP, 2015)
Defending Gallipoli (Melbourne University Publishing, 2015),
Gallipoli, the Fatal Shore (Viking/Penguin 2005)
The Boys Who Came Home: Recollections of Gallipoli (ABC Books, 1990, 2000).